از اين حديث به خوبى استفاده مىشود كه غذاى اضافى سه پيامد سوء دارد : قساوت مىآورد ؛ انسان را در انجام عبادات و طاعات تنبل مىكند ؛ و گوش شنوا را در برابر مواعظ از انسان مىگيرد ! اين مطلب كاملا محسوس است كه وقتى انسان غذاى زياد و سنگين مىخورد عبادات را به زحمت به جا مىآورد و نشاطى براى عبادت ندارد به عكس هنگامى كه غذاى ساده و كم مىخورد قبل از اذان صبح بيدار است نشاط و حال مطالعه و عبادت دارد . همچنين به تجربه رسيده است هنگامى كه انسان روزه مىگيرد رقّت قلب پيدا مىكند و آمادگى بيشتر براى شنيدن مواعظ در او حاصل مىشود ؛ به عكس هنگامى كه شكم پر است فكر انسان درست كار نمىكند و خودش را از خدا دور مىبيند . 11 - در احاديث اسلامى در ارتباط نوشيدن عسل با صفاى قلب ، از امير مؤمنان على عليه السّلام مىخوانيم : العسل شفاء من كل داء و لا داء فيه يقّل البلغم و يجّلى القلب ؛ عسل شفاى تمام بيمارىها است و در آن بيمارى نيست ، بلغم را كم مىكند و قلب را صفا مىبخشد » . « 1 » نتيجه از مجموع مقولات و روايات فراوان ديگر كه ذكر آنها به طول مىانجامد به خوبى استفاده مىشود كه رابطه‌ى نزديكى ميان تغذيه و روحيّات و اخلاقيّات وجود دارد ، هرگز نمىگوييم غذاها علّت تامّه براى اخلاق خوب يا بد است ، بلكه همين اندازه مىدانيم كه طبق روايات يكى از عوامل زمينه‌ساز پاكى و اخلاق ، تغذيه است هم از نظر نوع غذاها و هم از نظر حلال و حرام بودن آنها . دانشمندان امروز نيز معتقدند بسيارى از پديده‌هاى اخلاقى به خاطر هورمونهايى است كه غدّه‌هاى بدن تراوش مىكنند و تراوش غدّه‌ها رابطه‌ى نزديكى با تغذيه‌ى انسان دارد ؛ بر همين اساس ، بعضى معتقدند كه گوشت هر حيوانى حاوى صفات آن حيوان است ، و از طريق غدّه‌ها و تراوش آنها در اخلاق كسانى كه از آن تغذيه مىكنند اثر مىگذارد . گوشت درندگان ، انسان را درنده‌خو مىكند ، و گوشت خوك ، صفت بىبندوبارى جنسى را كه از ويژگىهاى اين حيوان است به خورنده‌ى آن منتقل مىسازد .

--> ( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 63 ، صفحهء 294 .